Verhouding tot vaccinatie – Motief 234 juli-augustus 2019

Hoe verhouden we ons tot het thema vaccinatie?

Tekst: Georg Soldner

Georg Soldner

Op 15 april publiceerden de Medische Sectie en de internationale vereniging van antroposofische artsenverenigingen een statement over het thema vaccinaties – op veelvuldig verzoek van antroposofische artsen. De plaatsvervangende sectieleider Georg Soldner geeft nadere uitleg over deze verklaring.

Antroposofische artsen worden in het kader van wereldwijde vaccinatiecampagnes als tegenstander van vaccinatie beschouwd. Bovendien is er de tendens om wegens dit voorwendsel antroposofische geneeskunde te verbieden. Omgekeerd zijn er eenzijdige antivaccinatiecampagnes die tegen het vaccineren ten strijde trekken.

In deze situatie was het doel de discussie zakelijker aan te pakken en de antroposofische geneeskunde tegen eenzijdige aanvallen en beoordelingen te beschermen. Het bleek al snel dat deze stellingname in afzonderlijke landen voor de officiële positie van de antroposofische geneeskunde van groot belang is en passende instemming ondervindt. Anderen gaven duidelijke kritiek, echter niet zelden op grond van misverstanden. Hier volgt daarom nogmaals de gezamenlijke verklaring, met mijn uitleg per alinea.

Gedifferentieerde blik op de aard van de ziekte

‘Vaccins, samen met goede voorlichting over gezondheid, hygiëne en voeding, zijn belangrijke middelen om infectieziekten te voorkomen. Vaccins hebben de afgelopen eeuw talloze levens gered, de pokken zijn door vaccinatie geheel verdwenen en ook polio kan in de nabije toekomst worden uitgeroeid.’

Een goede communicatie vereist in de eerste plaats erkenning en positiviteit, waar het terecht is. Onze collega’s in India benadrukken de bijdrage die bepaalde vaccinaties leveren aan de kindersterfte in hun land.

‘Antroposofische geneeskunde waardeert ten volle de bijdrage van vaccins aan de gezondheid wereldwijd en erkent vaccinatie volledig als een belangrijke maatregel om levensbedreigende ziektes te voorkomen. Antroposofische geneeskunde is niet anti-vaccinatie en anti-vaccinatiebewegingen worden niet ondersteund.’

Hier wordt duidelijk onderscheiden dat het om vaccinaties tegen levensbedreigende ziektes gaat. Dit is bijvoorbeeld niet het geval bij vaccinaties tegen bof en waterpokken, terwijl de mazelenvaccinatie, wereldwijd beschouwd, zeer veel kinderen tegen de dood beschermt.

Het statement spreekt zich duidelijk tegen een ongedifferentieerde antivaccinatie-houding uit. Terwijl bijvoorbeeld veel mensen geloven en uitdragen dat vaccinatie tegen mazelen, bof en rodehond oorzaak is van een epidemische toename van autistische stoornissen, is zo’n bewering noch door de eigen ervaring, noch door wetenschappelijke gegevens te rechtvaardigen.

Dat betekent niet dat de zekerheid van deze vaccins werkelijk bevredigend is vastgesteld. Als zogenaamd ‘verzwakt vaccin’ kan het mazelenvaccin ook tot een positieve rijping van het immuunsysteem bijdragen (in arme landen neemt daardoor ook de kindersterfte aan andere ziektes af).

Speciale omgang met vaccineren per land

‘Van artsen die zijn opgeleid in de antroposofische geneeskunde wordt verwacht dat zij handelen in overeenstemming met de nationale wetgeving en dat zij hun patiënten (of hun verzorgers) zo veel mogelijk raadgeven om de wetenschappelijke informatie en de nationale aanbevelingen inzake vaccinatie goed te kunnen begrijpen. In landen waar vaccinatie niet verplicht is en geïnformeerde toestemming van de patiënt nodig is, kan dit inhouden dat met de patiënt (of de verzorgers) een geïndividualiseerd vaccinatieschema wordt opgesteld, bijvoorbeeld aangaande aanpassing van het tijdstip van inenten gedurende de kinderjaren.’

Deze alinea wijst zowel op nationale vaccinatieschema’s als op wetenschappelijke studies. Deze laatste kunnen wel degelijk de afzonderlijke nationale vaccinatieaanbevelingen tegenspreken, die van land tot land verschillen. Zo wordt in Frankrijk een zuigelingenvaccinatie tegen diarreeveroorzakers (rotavirussen) na meerdere sterfgevallen niet meer aanbevolen – in tegenstelling tot Duitsland, waar geen enkele (van de meer dan honderd) kranten ooit over deze sterfgevallen heeft bericht, terwijl ook hier deze complicatie wetenschappelijk bekend is.

Er kwam kritiek dat dit statement zich niet duidelijk tegen een vaccinatieverplichting uitspreekt. Dat heeft twee redenen. Ten eerste gaat het om een mondiale stellingname. Er zijn wereldwijd regio’s met een hoge kindersterfte bij overeenkomstige armoede, er zijn situaties waarin, in verband met grote vluchtelingenstromen, een vaccinatieplicht tegen levensgevaarlijke ziekteverwekkers gerechtvaardigd lijkt. Maar ook daar waar zonder afdoende reden een uitgebreide vaccinatieplicht werd ingevoerd (bijvoorbeeld in Italië of Hongarije) is het ter plaatse niet bepaald behulpzaam als een mondiaal statement van de antroposofische geneeskunde zich uitspreekt over nationale vaccinatievragen. Het betekent absoluut niet dat deze stellingname een vaccinatieplicht goedkeurt! Het tegendeel is het geval.

Uitdrukkelijk wordt de geïnformeerde toestemming van de ouders, respectievelijk patiënten aangesproken. Met nadruk wordt hun recht genoemd niet alleen over de vaccinatie zelf, maar ook over het vaccinatietijdstip mede te beslissen. Wetenschappelijk gezien leidt een in het eerste levensjaar toegediende eerste mazelenvaccinatie – zoals Zwitserland (vanaf negen maanden) adviseert – ertoe dat een groot aantal van de gevaccineerden later als volwassene een onzekere vaccinatiebescherming heeft.

Van zogenaamd ‘dood vaccin’ – bijvoorbeeld tegen tetanus of difterie – met aluminiumachtige toevoegingen bestaat het vermoeden dat dit bij zuigelingvaccinatie de astmagevallen en infectiegevoeligheid vergroot en in zeer arme landen ook de sterfte aan infecties.

Wetenschappelijke benadering

‘Rekening houdend met lopend onderzoek, lokale infectieziektenpatronen en sociaaleconomische risicofactoren, zijn individuele antroposofische artsen soms betrokken bij de wetenschappelijke discussies over specifieke vaccins en geschikte vaccinatieschema’s. Antroposofische geneeskunde is pro-wetenschap, en doorlopende wetenschappelijke discussie is belangrijker dan ooit, gezien de huidige polarisatie rondom het vaccinatievraagstuk.’

Hierdoor legt het statement er de nadruk op dat elke individuele vaccinatie tegen de achtergrond van de concrete gezondheidsomstandigheden van de betreffende (zoals klimaat, armoede, massahuisvesting, ondervoeding en dergelijke) verschillend moet worden beoordeeld. Als antroposofische artsen en patiënten zich overeenkomstig gedifferentieerd en deskundig over vaccinatievragen uitlaten, ontstaat het snelst de kans dat zij ook in de samenleving, bij de geneeskundige diensten en in de politiek gehoor vinden. Daartegenover verwoest een polariserend debat, waarin machtige economische belangen en een zeker fanatisme elkaar de bal toespelen, de basis van de vrijheid die in het geestesleven thuishoort en in het rechtsleven, in de samenleving moet worden verdedigd.

Vraag naar de betekenis van een ziekte

Ten slotte blijft de beslissende vraag die naar de mogelijke betekenis van een ziekte, een vraag die tegenwoordig nauwelijks wordt gesteld. Voor de rijping van het kinderlijke immuunsysteem zijn acuut optredende koortsachtige ziekten bij heel kleine kinderen echter belangrijk. Die rijping kan worden ondersteund door af te zien van koortsonderdrukkende middelen en onnodige antibiotica, door een competente verzorging, aangepaste voeding en begeleiding door de huisarts. Daarvoor zetten antroposofische artsen zich in en vinden zij bij hun vakgenoten toenemend gehoor. Door de koorts overwint het kind niet alleen de infectieziekte, maar individualiseert het ook zijn eigen organisme.

Het is een feit dat tegenwoordig mazelen globaal als een risicovolle ziekte wordt beleefd. Er is echter een groot aantal koortsachtige, tegenwoordig medisch goed controleerbare infectieziekten. Een gezonde kinderlijke ontwikkeling is ook zonder mazelen mogelijk, als kinderen in liefde, met goede voeding, in het zonlicht opgroeien en bij koorts de passende verzorging en behandeling krijgen.

 

Rudolf Steiner over vaccineren

Vraag: Als de situatie zo is als bijvoorbeeld in onze omgeving, waar invloed door middel van opvoeding en dergelijke heel moeilijk ligt, hoe moet men zich dan daartoe verhouden?

Steiner: Dan moet je gewoon vaccineren. Er blijft niets anders over. Want het fanatieke zich tegen deze dingen keren is wat ik, niet om medische, maar om algemeen antroposofische redenen totaal niet zou aanbevelen. Ik heb dat altijd, toen ik met artsen bevriend was, beschouwd als iets wat te bestrijden is, bijvoorbeeld bij dr. Asch, die absoluut niet heeft gevaccineerd. Ik heb dat altijd bestreden. Het is een compleet onding om hierbij zo fanatiek te werk te gaan.

Rudolf Steiner in GA 314, Zur Therapie und Hygiene.

 

Overgenomen en vertaald door Michel Gastkemper en Dina Pranger uit Anthroposophie weltweit nr. 6 van 31 mei 2019, Anthroposophy worldwide no. 6 van juni 2019